Գենդեր, ինքնություն և Արցախ․ ինչու Էլեն Ասատրյանի այս քննարկումը վերածվեց քաղաքական սկանդալի

Վերջին օրերին սոցիալական հարթակներում կրկին ակտիվ քննարկման թեմա է դարձել Glendale-ի քաղաքային խորհրդի թեկնածու Elen Asatryan-ի մասնակցությամբ տարիներ առաջ հրապարակված #wisenuts փոդքասթի մի հատված, որտեղ անդրադարձ է կատարվել գենդերի, գենդերային ինքնության և gender dysphoria-ի շուրջ հանրային ու քաղաքական բանավեճերին։

Կարճ տեսանյութում փոդքասթի հաղորդավարները բարձրացրել են ժամանակակից արևմտյան հասարակություններում առավել հաճախ քննարկվող հարցերից մեկը՝ արդյոք գենդերային ինքնության շուրջ ձևավորված նոր սոցիալական և քաղաքական մոտեցումները հակասության մեջ են մտնում այն արժեքների հետ, որոնց համար երկար տարիներ պայքարել են կանայք։ Զրույցի ընթացքում հնչել է այն տեսակետը, թե «պրոգրեսիվ գաղափարախոսությունը» կարող է վտանգել կանանց համար ստեղծված մրցակցային ու սոցիալական դաշտերը՝ օրինակ բերելով սպորտը և գեղեցկության մրցույթները։

Հաղորդավարներից մեկը հարց է ուղղել Էլեն Ասատրյանին՝ հետաքրքրվելով, թե արդյոք նա կարծում է, որ գոյություն ունեն երկուսից ավելի գենդերներ։ Ի պատասխան՝ Ասատրյանը փորձել է թեմային մոտենալ անհատական ազատությունների և հանդուրժողականության տեսանկյունից՝ նշելով, որ յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի լինել այն, ինչ ցանկանում է, և որ այդ ընտրությունը իրեն չի վախեցնում կամ անհանգստացնում։

Զրույցի ընթացքում նա նաև ընդգծել է, որ նման որոշումները մարդու անձնական կյանքի և բժշկական քննարկումների շրջանակում են՝ խուսափելով կոշտ կամ բևեռացված ձևակերպումներից։ Հաղորդավարների կողմից հարցը կրկին ճշգրտվել է՝ փորձելով ստանալ ավելի հստակ դիրքորոշում «երկուսից ավելի գենդերների» վերաբերյալ, սակայն Ասատրյանը շարունակել է ընդգծել իր հանդուրժողական վերաբերմունքը տարբեր ինքնությունների նկատմամբ։

Զրույցի ամենաքննարկվող հատվածներից մեկը դարձել է այն պահը, երբ Էլեն Ասատրյանը, խոսելով հասարակության մեջ տարբեր խմբերի նկատմամբ անհանդուրժողական վերաբերմունքի մասին, նշել է, որ կան մարդիկ, ովքեր «չեն ուզում մեզ տեսնել մեր սեփական հողերում»։ Այդ համեմատությունը հաղորդավարների կողմից կապվել է Հայաստան-Արցախ թեմայի հետ, ինչից հետո զրույցը կտրուկ լարվել է։
Հաղորդավարներից մեկը արձագանքել է. «Չեմ կարող հավատալ, որ դու հենց նոր համեմատեցիր Հայաստանի պատերազմը Արցախում սրա հետ»։ Ի պատասխան՝ Ասատրյանը նշել է, որ ինքը դա նկատի չի ունեցել և չէր փորձում համեմատել Արցախի պատերազմը քննարկվող թեմայի հետ։

Թեև զրույցը տեղի է ունեցել ավելի վաղ և ավարտվել էր նախատեսվածից շուտ, հրապարակման հեղինակները նշել էին, որ չեն հասցրել անդրադառնալ այլ թեմաների ևս։ Այդուհանդերձ, տեսանյութը այժմ նորից լայն արձագանք է ստանում սոցիալական ցանցերում՝ առաջ բերելով քննարկումներ խոսքի ազատության, գենդերային քաղաքականության, մշակութային արժեքների և հայկական ինքնության թեմաների շուրջ։

Արդյոք հանրային գործիչները պետք է ավելի հստակ դիրքորոշումներ արտահայտե՞ն նման զգայուն հարցերում, թե՞ փորձեն պահպանել հավասարակշռված ու չեզոք մոտեցում։ Եվ որտե՞ղ է անցնում այն սահմանը, երբ սոցիալական թեմաների շուրջ քննարկումները սկսում են առնչվել ազգային ու պատմական ցավոտ հարցերին։
Կից տեսանյութում ընթերցողները կարող են դիտել քննարկման ամբողջ հատվածը և ինքնուրույն գնահատել հնչած տեսակետներն ու դրանց արձագանքները։